İçeriğe geç
Sayı 08: Nikola Tesla YARIM

Bil ve Anla

YARIM · Sayı 08 · Kasım 2026

Nikola Tesla portresi, grafit illüstrasyon

Kule 187 fitti.
Sözleşme 150.000 dolardı.

Nikola Tesla · 1856–1943 1 bölüm Senin yarım kalanın ne? Portre illüstrasyondur — fotoğraf değildir

Bir bakışta

86Yaşadığı yıl
187Kulenin yüksekliği, fit (Tesla'nın sözü)
150.000Morgan'ın verdiği tutar, dolar
1917Kulenin yıkıldığı yıl
60Müze'nin saydığı koli, sandık ve varil
1937Tek Nobel adaylığı yılı

Açılış notu

Bu haftanın envanteri bir kulenin, bir sözleşmenin ve sayıları tutmayan bir sandık dizisinin envanteri.

Nikola Tesla 1900 sonunda Long Island’da bir kule için J. P. Morgan’dan 150.000 dolar aldı. Kule 187 fit yüksekliğinde, tepesinde 68 fitlik bir küre taşıyordu. Bu hikâye çoğu zaman “finansör parayı kesti” diye anlatılır. Tesla’nın 1919’da kendi yazdığı farklı: Morgan “cömert sözünü harfiyen yerine getirmişti”. İş, sözleşmeden büyümüştü.

Tesla 7 Ocak 1943’te öldü. Eşyaları mühürlendi, sonra Belgrad’a gitti. Kaç sandık olduğu, baktığınız kayda göre altmış, yetmiş beş ya da seksen.

Hiç bulunamadı: “Gözlerinden ışık çıkan beyaz güvercin.” Tesla’nın bir güvercini sevdiği ve güvercinin gözlerinden ışık çıktığı anlatısının tek kaynağı 1944 tarihli bir biyografi. Yazar tanık olduğunu söylüyor, ses kaydı yok. Bu derginin ilkesi gereği: kendisine atfedilir, kaynağı belirsiz.

Künye: Bu sayıdaki Nikola Tesla görselleri özgün grafit illüstrasyondur; fotoğraf, müze ya da arşiv görüntüsü kullanılmamıştır. Alıntılar Tesla’nın kamu malı metinlerinden kendi çevirimizdir, çeviri: Muhallefat. Modern biyografilerden cümle alınmamıştır. Bu dergi Tesla, Inc. ile ya da Nikola Tesla Museum ile ilişkili değildir.

ENVANTER

1 bölüm · her birinde bir yarım kalan

Lot 01 Ahşap çerçeveli, tepesinde küresel uç taşıyan bir kule modeli, illüstrasyon
Ahşap çerçeveli, tepesinde küresel uç taşıyan bir kule modeli.

Lot 01 Kayıp

Sözleşmede 150.000 dolar yazıyordu

Nesne
Wardenclyffe kulesi, 187 fit
Tespit
Long Island, New York, 1901 ile 1917 arası
Durum
Kayıp
Nerede
Yıkıldı; alan Tesla Science Center'ın
Değer
Sözleşmeden büyük kurulmuş, sözleşmeden uzun yaşayamamış bir kule

Kule için Morgan’ın verdiği tutar 150.000 dolar. Sözleşme 1901 başında imzalandı, para 1900 sonunda geldi. İnşaat Eylül 1901’de başladı, Tesla Haziran 1902’de laboratuvarını Wardenclyffe’e taşıdı. Kulenin planını W. D. Crow çizdi, ana binayı Stanford White tasarladı.

Tesla’nın 1919 tarihli kendi yazısına göre kule 187 fit yüksekliğindeydi, tepedeki küre yaklaşık 68 fit çapındaydı. Temmuz 1901’de Tesla planını büyüttü. Aktarıldığına göre Temmuz 1903’te Morgan’a yazdığı mektupta bunu önceden söylemediğini kabul etti: söyleseydi ofisinden kovulurdu. Morgan ek para vermedi ve yanıtı “şu an için daha fazla avans vermeye istekli olmazdım” diye aktarılıyor.

Tesla 1919’da şunu yazdı: Morgan “cömert sözünü harfiyen yerine getirdi, ondan daha fazlasını beklemek en mantıksız şey olurdu.” Projenin “doğa yasalarınca geciktirildiğini”, “dünyanın buna hazır olmadığını” ekledi. Çeviri Muhallefat.

Kule 1917‘de yıkıldı. Tesla Science Center’a göre borçlarını karşılamak için hurda olarak. Tesla 1919 yazısında, kulenin hükümet tarafından yıkıldığı söylentisini yalanlıyor ama yıkımın nedenini yazmıyor.

Kayıp

Sizin görüşünüz nedir?

Klinik Not

Klinik Psikolog

Bir işe verdiğin asıl amacı karşındakine söylememek ile henüz söyleyemiyor olmak aynı şey değil, ama sonuç benzer: ilişki, söylenmeyen şeyin ağırlığı altında zorlanır.

Tesla'nın dosyasında bunun izi var. 1903 tarihli bir mektupta Morgan'a, projenin asıl amacının kablosuz güç iletimi olduğunu, bunu önceden söyleseydi reddedileceğini yazdığı aktarılıyor. Danışma odasında büyük bir niyeti "kabul görmeyecek" korkusuyla küçük bir adıma sığdırmış insanlarla sık karşılaşırız. İlk adımda onay alınır. Asıl niyet sonradan ortaya çıkınca güven sarsılır.

Hüküm vermiyorum: bu ilişkide kimin haklı olduğunu bilemem ve mektubun kendisini okumuş değilim. Yalnızca örüntüyü not ediyorum: saklanan bir niyet, işin kendisinden önce ilişkiyi yıpratabilir.

Asıl niyetini söylersen reddedileceğini düşündüğünde, onu saklamak mı yoksa küçültüp söylemek mi daha az risklidir?

Bu bir teşhis değildir. Ölmüş bir insan muayene edilemez. Burada anlatılan, metinde görünen örüntüdür; asıl muhatabı okurdur.

Yetişkinlerle çalışıyor; aile örüntüleri ve DEHB üzerine yazıyor.

Senin yarım kalanların

Beş satır. Bitirmediğin ne varsa.

Kartın aynı dergi diliyle üretilir, indirip paylaşabilirsin. Hiçbir şey sunucuya gönderilmez — kart tarayıcında oluşur.

Yarım Kalanlar Duvarı

Paylaş, içinde kalmasın.

Yazdığın satır moderasyondan geçtikten sonra duvarda yayımlanır. E-posta, ad veya başka kişisel bilgi istemiyoruz. IP adresini yalnızca kötüye kullanımı önlemek için tek yönlü şifreleyerek tutuyoruz; geri çevrilemez. Rumuz yazmazsan ya da anonim seçersen satırın Anonim olarak görünür. Yayımlanan satırının kaldırılmasını istersen bize yaz, sileriz.

Kamu Malı Sayacı

Bu dergi ancak telifi düşenler üzerinden içerik üretir. Sıradakiler:

2027 · 1 Ocak57gün kaldı
  • Robert Walser — karda ölü bulundu; mikrogramlar
  • Bertolt Brecht — oyun yazarı
  • Jackson Pollock — atölyede bitmemiş tuvaller
2028 · 1 Ocak422gün kaldı
  • Nikos Kazancakis — romancı
2029 · 1 Ocak788gün kaldı
  • Roger Martin du Gard — Nobel 1937

Kaynakça

Bu sayının dayandığı kaynaklar

  1. Nikola Tesla, My Inventions (1919), Wikisource en.wikisource.org
  2. Nikola Tesla, The Problem of Increasing Human Energy (1900), Wikisource en.wikisource.org
  3. Nikola Tesla, Experiments with Alternate Currents of High Potential and High Frequency (1892), Wikisource en.wikisource.org
  4. Nikola Tesla Müzesi, tarihçe tesla-museum.org
  5. Nikola Tesla Müzesi, patentler tesla-museum.org
  6. Nikola Tesla Müzesi, arşiv tesla-museum.org
  7. Nikola Tesla Müzesi, miras koruması tesla-museum.org
  8. Tesla patenti US645576, Google Patents patents.google.com
  9. Tesla patenti US1119732, Google Patents patents.google.com
  10. Nobel adaylık arşivi, Nikola Tesla nobelprize.org
  11. Tesla Master of Lightning: The Missing Papers, PBS (2001 arşivi) web.archive.org
  12. Marconi Wireless Telegraph Co. of America v. United States, 320 U.S. 1 (1943), Cornell LII law.cornell.edu
  13. John J. O'Neill, Prodigal Genius (1944), Internet Archive archive.org
  14. Spying on Tesla, Lapham's Quarterly laphamsquarterly.org
  15. Nikola Tesla dies at age 86, Tesla Universe teslauniverse.com
  16. Wardenclyffe: a forfeited dream, Tesla Universe teslauniverse.com
  17. The Tower, Tesla Science Center at Wardenclyffe teslasciencecenter.org
  18. George Westinghouse: The Mystery, Pittsburgh Quarterly pittsburghquarterly.com
  19. Nikola Tesla files declassified, History.com history.com
  20. The undying appeal of Nikola Tesla's death ray, Science History Institute sciencehistory.org
  21. Tesla's pigeon, Nautilus nautil.us
  22. Nikola Tesla, ETHW ethw.org
  23. Pavićević, From lighting to dust (2014) doi.org
  24. Nikola Tesla, Wikipedia en.wikipedia.org
  25. Wardenclyffe Tower, Wikipedia en.wikipedia.org

Editör:

Destek

Bize nasıl destek olabilirsiniz?

Bil ve Anla ücretsizdir ve öyle kalacak. Dergiyi ayakta tutan okurlarıdır; aşağıdakilerden biri bile yeter.

  1. Takip edin

    Yeni sayıları ve her günün bölümünü ilk burada duyuruyoruz.

    Instagram'da takip et Facebook'ta takip et

  2. Bu sayıyı paylaşın

    Bir yarım kalanı merak edecek birini tanıyorsanız, ona gönderin.

    WhatsApp X

  3. Kendi yarım kalanınızı yazın

    Yarım Kalanlar Duvarı'na bir satır bırakın ya da beş satırlık kartınızı oluşturup paylaşın.

  4. Kaynak ya da düzeltme önerin

    Bir olguda hata gördüyseniz ya da elinizde daha iyi bir kaynak varsa merhaba@bilveanla.com adresine yazın. Düzeltmeyi yapar ve sayfada belirtiriz.

  5. Sıradaki figürü önerin

    Yarım bıraktıklarını merak ettiğiniz biri mi var? Önerinizi gönderin. Tek şart: eserlerinin koruma süresi dolmuş olmalı, yani ölümünü izleyen yılbaşından bu yana 70 yıl geçmiş olmalı.

Sayı kapandı.

Sayı 09 · Walter Benjamin: On üç yıllık kitap bitmedi. Sınırda bir çanta kayboldu.

Bütün sayılar